Ecology & Culture: Plants for food and medicinal use
In the main publication that resulted from this study we translated the abstract into Māori. Research materials published in Māori are often difficult to find and therefore we included the abstract in Māori from this paper below.
Rāpopotonga
Nō te tau 1884 ka whakatūria ai e te Kīngitanga te punakai hei whāngai i ana iwi. Haehaetia ai te whenua ki te pakanga, ā, korepatia ai ngā iwi o te Kīngitanga atu i te ora o te wai me te makuru o te kai. Nā te Kīngi Māori tuarua nā Kīngi Tāwhiao te punakai i tūria ai hei whāngai i te pouaru, i te pani, i te rawakore; ā, hei whakaoraora i te hunga e auē ana i te tini o iwi, i te mano o tangata i hinga i te mura o te ahi. Nō muri mai ka tapā kē ki te poukai, he kaupapa haere tonu tae noa ki tēnei rā. Tūria ai tēnei taonga ki ētehi o ngā marae o te Kīngitanga i ia tau, whakahaeretia ai e ngā hau kāinga o aua wāhi. He mea kohi e ngā whānau o aua takiwā ngā tūmomo kai hei manaaki i te Kīngi Māori, tana Whare Kāhui Ariki, ā, me ana manuwhiri. Ko ngā tūmomo kai kei te pokapū o te poukai. Ko tā māua he whakatauira i ngā tūmomo kai nō mua kē o te taenga mai o te Pākehā ki Aotearoa, nō muri mai anō hoki. He whakaaro anō nā māua mō te pānga o te kai me te tuakiri ki te poukai; he whakawhitiwhitinga whakaaro hoki ki ētehi o ngā take e pā ana ki ngā marae poukai tae atu ana ki ngā takahanga me ngā ahunga kua tukituki mai, ā, he whakarerekētanga te hua. Ki te Ao Māori, he mea nui te mana o waenga o tēnā o tēnā, o tēnā me te wāhi, ka mutu, mā tēnā tēna e manaaki. Hei tikanga, hei ritenga tūturu ki te Ao Māori te mana o runga o ngā rawa, me te horahanga o ngā kai Māori ki te hui pēnei me te poukai. Ko tā māua he whakawhitiwhiti whakaaro ki te mana āahurea o ngā marae ki runga o ā rātou kai, ā, mē te pānga o ngā whakarerekētanga mai. Ka mutu ka kōrerotia e māua te taea o te whakahaere tonutanga o ēnei poukai, me ngā whakakitenga ki te whakarauora me te mana motuhake o Tainui.
Royal Society of New Zealand published an article about Whakaotirangi, one of New Zealand’s first scientists, as a part of their series 150 Women in 150 Words that celebrated women’s contributions to expanding knowledge in New Zealand, running as part of the Society’s 150th Anniversary.
References
- Wehi PM & Roa T 2020. Reciprocal relationships: identity, tradition and food in the Kīngitanga poukai. Invited book chapter. In: Interdisciplinary Perspectives on Participation and Food Justice. Ed. Clement Loos. University of Arkansas Press. doi: osf.io/tz746